Zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów

OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA LASÓW – PROJEKT ZAPOBIEGANIA I PRZECIWDZIAŁANIA POŻAROM

Projekt „Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów (PPOŻ2)” to nasze kluczowe przedsięwzięcie dla zachowania bezpieczeństwa lasów, które wzmocni obecny system ochrony przeciwpożarowej na terenach, którymi zarządzamy.  

Projekt będzie realizowany w latach 2024–2028.

DLACZEGO OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA LASÓW JEST TAK WAŻNA?

Las to żywy organizm, w którym każde zdarzenie – w tym pożar – może wywołać drastyczne zmiany w strukturze ekosystemu. Pożary niszczą siedliska dzikich zwierząt, wyjaławiają glebę, niszczą roślinność i oddziałują na klimat (emisja CO₂), a koszty przywracania ekosystemu są ogromne. 

Ochrona lasów to jedno z kluczowych zadań Lasów Państwowych. Aż 99 na 100 pożarów powstaje z winy człowieka, a w polskich lasach ogień pojawia się niemal tak samo często jak w Hiszpanii czy Portugalii. Na szczęście, dzięki wypracowanemu przez lata, dobrze zorganizowanemu systemowi – obejmującemu stały monitoring, precyzyjną lokalizację zagrożeń i szybką reakcję w pierwszych godzinach – skutecznie ograniczamy powierzchnię pożarów do minimum.

Nasz system ochrony przeciwpożarowej posiada kluczowe założenia:

● Skrócenie czasu od wykrycia pożaru do rozpoczęcia akcji gaśniczej,

● Precyzyjne prognozowanie zagrożeń opartych na danych meteorologicznych,

● Zwiększenie efektywności monitoringu i lokalizacji ewentualnych ognisk ognia,

● Zapewnienie infrastruktury wodnej koniecznej do skutecznego gaszenia.

Jednak, żeby system ochrony działał, trzeba dbać o każdy jego element, na każdym etapie. Utrzymanie go w gotowości i pełnej sprawności pochłania rocznie ok. 200 milionów złotych. Całość pokrywana jest ze środków Lasów Państwowych. 

Dodatkowe środki, które pozyskujemy w ramach Funduszy Unijnych, pozwalają nam jeszcze bardziej rozwinąć system i unowocześnić.

KTO REALIZUJE PROJEKT?

Główny beneficjentem projektu jest Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych.

Wśród partnerów realizujących zadania określone w projekcie są 153 nadleśnictwa z 17 Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych.

Nadleśnictwo Śnieżka jest partnerem i bierze udział w programie w zakresie zakupu nowoczesnego samochodu patrolowo-gaśniczego. Szacunkowy koszt zakupu refundowanego w ramach programu PPOŻ 2 to 300 tys. zł

JAK WYGLĄDA PROJEKT W PRAKTYCE?

Głównym celem projektu jest poprawa sprawności systemu wczesnego ostrzegania, prognozowania i szybkiego reagowania w sytuacji wystąpienia zagrożeń związanych z pożarami lasów pozostających w zarządzie Lasów Państwowych.

Projekt zakłada kilka kluczowych działań realizowanych W LP:

1. Rozbudowa sieci obserwacyjnej i wczesnego ostrzegania

• Dostrzegalnie przeciwpożarowe: zaplanowaliśmy budowę nowych, remont i modernizację dotychczas funkcjonujących wież obserwacyjnych (w sumie 77 wież), zlokalizowanych tak, aby pokryć jak największy obszar leśny. Dzięki nim nasi pracownicy wcześniej dostrzegą dym i szybko ocenią zagrożenie.
• Maszty lokalizacyjne: zbudujemy i zmodernizujemy maszty wspierające systemy detekcji pożarów (kamery, czujniki termowizyjne), które umożliwią precyzyjną lokalizację ognisk jeszcze zanim staną się widoczne dla człowieka.

2. Udoskonalenie prognoz meteorologicznych

• Stacje meteorologiczne - zbudujemy nowoczesne stacje w terenie oraz unowocześnimy istniejące instalacje. Zbierane dane (takie jak temperatura, wilgotność, prędkość wiatru) trafią do centrów analitycznych, gdzie dzięki algorytmom będziemy przewidywać dni o wysokim ryzyku pożarowym, co pozwoli na podniesienie gotowości akcji prewencyjnych.

3. Techniczne wsparcie systemu ratowniczo-gaśniczego

• Punkty alarmowo-dyspozycyjne (PAD) zostaną doposażone w zaawansowane systemy teleinformatyczne, umożliwiające szybką wymianę informacji między nadleśnictwami, strażą pożarną i centrami zarządzania kryzysowego.

• Nowoczesne urządzenia do lokalizacji pożarów: zakupimy urządzenia do wykrywania ognisk na podstawie analizy termowizyjnej i sygnałów radiowych (np. systemy dronowe i stacjonarne czujniki dymu).

4. Wyposażenie w mobilny sprzęt gaśniczy

• Samochody patrolowo-gaśnicze (aż 199 szt.), w które zostaną wyposażone nadleśnictwa. To lekkie i zwrotne pojazdy terenowe, umożliwiające dotarcie w gęste zadrzewienia i na obszary trudno dostępne dla dużych wozów strażackich. Każdy pojazd będzie wyposażony w zbiornik na wodę, pompy wysokociśnieniowe i zestaw narzędzi ratowniczych.

5. Budowa i modernizacja punktów czerpania wody (PCW)

• 151 zbiorników leśnych i punktów czerpania wody: zbudujemy nowe i wyremontujemy istniejące. To strategiczne miejsca, które ułatwiają strażnikom uzupełnienie zapasów wody w trakcie akcji gaśniczych, a jednocześnie służą jako rezerwa przeciwpożarowa w okresach suszy.

6. Szkolenia i budowanie świadomości

• Zaplanowaliśmy regularne szkolenia dla straży leśnej i ochotniczych drużyn gaśniczych z zakresu obsługi nowego sprzętu, procedur bezpieczeństwa i współpracy między służbami.
• Przeprowadzimy kampanie edukacyjne w szkołach i lokalnych społecznościach, by podnieść świadomość o tym, jak zachować bezpieczeństwo w lesie, co robić w razie zauważenia dymu, kto i jak zgłasza pożar.

DOFINANSOWANIE PROJEKTU I JEGO WARTOŚĆ

Całkowity koszt realizacji projektu „Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – PPOŻ2” wynosi 81 155 420,35 zł. Wydatki kwalifikowalne zostały określone na poziomie 56 473 021,00 zł. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021–2027. Kwota dofinansowania z UE sięga 48 002 067,85 zł, co stanowi kluczowe wsparcie dla realizacji szeroko zakrojonych działań na rzecz ochrony lasów przed pożarami i skutkami zmian klimatu.